THƯ MỤC CƠ SỞ

TIN TỨC GIÁO DỤC

Thống kê

  • truy cập   (chi tiết)
    trong hôm nay
  • lượt xem
    trong hôm nay
  • thành viên
  • Thành viên trực tuyến

    0 khách và 0 thành viên

    Tiếng Việt là ngôn ngữ của tất cả chúng ta!

    Quý vị chưa đăng nhập hoặc chưa đăng ký làm thành viên, vì vậy chưa thể tải được các tài liệu của Thư viện về máy tính của mình.
    Nếu chưa đăng ký, hãy nhấn vào chữ ĐK thành viên ở phía bên trái, hoặc xem phim hướng dẫn tại đây
    Nếu đã đăng ký rồi, quý vị có thể đăng nhập ở ngay phía bên trái.
    Gốc > BÀI GIẢNG - Đọc hiểu văn bản lớp 10 >

    TRUYỆN KIỀU - Nguyễn Du

    I. Tác giả

    + Nguyễn Du (1755 - 1820) - Hiệu là Tố Như, Thanh Hiên Xuất thân trong một gia đình danh gia vọng tộc ở làng Tiên Điền, huyện Nghi Xuân (Nghệ Tĩnh). Cha là Nguyễn Nghiẽm, anh là Nguyễn Khản... đều làm quan đầu triều. Thuở nhỏ, Nguyễn Du được thừa hưởng một nền giáo dục chuẩn mực, văn chương vượt hẳn bạn bè nhưng học vị khiêm tốn chỉ đậu tam trường (tú tài), sau đó có tập ấm một chức quan nhỏ khoong đáng kể.
    - Thời đại Nguyễn Du sống là thời đại có nhiều biến động lịch sử, những cơn giông tố tthay đổi sơn hà. Ông gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống cá nhân: Mười một tuổi mồ côi cha, mười ba tuổi mất mẹ, thời trai trẻ phải ăn nhờ ở đâu nhà anh ruột (Nguyễn Khản) hoặc nhà anh vợ (Đoàn Nguyễn Tuấn), có lúc làm con nuôi một võ quan họ Hà...
    - Do tình hình đất nước biến động, chính quyền Lê Trình sụp đổ, Tây Sơn quét sạch giặc Thanh, họ Nguyễn Tiên Điền cũng sa sút tiêu điều: "Hồng Linh vô gia, huynh đệ li tán". Nguyễn Du trải qua 10 năm gió bụi sống trong dân gian đói cơm thiếu áo, bệnh không có tiền mua thuốc.
    - Năm 1802, ông ra làm quan với triều Nguyễn được thăng thưởng rất nhanh, từ tri huyện Phù Dực, tri phủ Thường Tín rồi lên đến tham tri bộ lễ (1815), có được cử làm chánh sứ sang Tàu (1813).
    - Ông mất vì bệnh thời khí (dịch tả), không trối trăng gì, đúng vào lúc sắp sửa làm chánh sứ sang nhà Thanh lần thứ hai.

    + Nguyễn Du có nhiều tác phẩm:  Thơ chữ Hán như Thanh Hiên thi tập, Nam trung tạp ngâm, Bắc hành tạp lục. Cả ba tập này, nay mới góp được 249 bài nhờ công sức sưu tầm của nhiều người. Lời thơ điêu luyện, nhiều bài phản ánh hiện thực bất công trong xã hội, biểu lộ tình thương xót đối với các nạn nhân, phê phán các nhân vật chính diện và phản diện trong lịch sử Trung Quốc, một cách sắc sảo.

    - Một số bài như Phản chiêu hồn, Thái Bình mại ca giả, Long thành cầm giả ca đã thể hiện rõ rệt lòng ưu ái trước vận mệnh con người. Những bài viết về Thăng Long, về quê hương và cảnh vật ở những nơi Nguyễn Du đã đi qua đều toát lên nỗi ngậm ngùi dâu bể.

    - Nguyễn Du cũng có gắn bó với cuộc sống nông thôn, khi với phường săn thì tự xưng là Hồng Sơn liệp hộ, khi với phường chài thì tự xưng là Nam Hải điếu đồ. Ông có những bài ca dân ca như Thác lời con trai phường nón, bài văn tế như Văn tế sống hai cô gái Trường Lưu, chứng tỏ ông đã tham gia sinh hoạt văn nghệ dân gian với các phường vải, phường thủ công ở Nghệ Tĩnh.

    - Tác phẩm tiêu biểu cho thiên tài Nguyễn Du là Đoạn trường tân thanh và Văn tế thập loại chúng sinh, đều viết bằng chữ Nôm đều là những tác phẩm xuất sắc, tràn trề tinh thần nhân đạo, phản ánh sinh động xã hội bất công, cuộc đời dâu bể. Tác phẩm cũng cho thấy một trình độ nghệ thuật bậc thầy.

    + Truyện Kiều đóng một vai trò quan trọng trong sinh hoạt văn hoá Việt Nam. Nhiều nhân vật trong Truyện Kiều trở thành điển hình cho những mẫu người trong xã hội cũ, mang những tính cách tiêu biểu Sở Khanh, Hoạn Thư, Từ Hải, và đều đi vào thành ngữ Việt Nam. Khả năng khái quát của nhiều cảnh tình, ngôn ngữ, trong tác phẩm khiến cho quần chúng tìm đến Truyện Kiều, như tìm một điều dự báo. Bói Kiều rất phổ biến trong quần chúng ngày xưa. Ca nhạc dân gian có dạng Lẩy Kiều. Sân khấu dân gian có trò Kiều. Hội họa có nhiều tranh Kiều. Thơ vịnh Kiều nhiều không kể xiết. Giai thoại xung quanhi cũng rất phong phú. Nhiều câu, nhiều ngữ trong Truyện Kiều đã lẫn vào kho tàng ca dao, tục ngữ...

    Từ xưa đến nay, Truyện Kiều đã là đầu đề cho nhiều công trình nghiên cứu, bình luận và những cuộc bút chiến. Ngay khi Truyện Kiều được công bố (đầu thế kỷ XIX) ở nhiều trường học của các nho sĩ, nhiều văn đàn, thi xã đã có trao đổi về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm. Đầu thế kỷ XX, cuộc tranh luận về Truyện Kiều càng sôi nổi, quan trọng nhất là cuộc phê phán của các nhà chí sĩ Ngô Đức Kế, Huỳnh Thúc Kháng phản đối phong trào cổ xuý Truyện Kiều do Phạm Quỳnh đề xướng (1924).

    Năm 1965, Nguyễn Du chính thức được nhà nước làm lễ kỷ niệm, Hội đồng hoà bình thế giới ghi tên ông trong danh sách những nhà văn hoá thế giới. Nhà lưu niệm Nguyễn Du được xây dựng ở làng quê ông xã Tiên Điền. Trường viết văn để đào tạo những cây bút mới mang tên ông

    II. Tác phẩm "Truyện Kiều"

    "Đoạn trường tân thanh", dân gian quen gọi là "Truyện Kiều" theo tên tên nhân vật chính (Vương THúy Kiều) , nghĩa là "Tiếng nói mới về một nỗi đau đến đứt ruột".

    "Đoạn trường tân thanh" không phải là tác phẩm đặc trưng do nhà văn sáng tạo ra mà được phóng tác từ "Kim Vân Kiều truyện" của Thanh Tâm Tài Nhân; một tác phẩm văn xuôn được viết theo thể chương hồi về cuộc đời lưu lạc của cô gái tài hoa nhan sắc Vương Thúy Kiều trong bối cảnh xã hội phong kiến Trung Quốc thời nhà Minh

    - Nhìn chung Nguyễn Du dựa khá sát vào tác phẩm của Thanh Tâm Tài Nhân khi viết lại Truyện Kiều: cụ thể là những nhân vật trong Truyện Kiều của ông đều là những nhân vật lấy từ Kim Vân Kiều truyện; những tình tiết, biến cố, cốt truyện trong Truyện Kiều hầu hết đều có trong Kim Vân Kiều truyện. Nhưng cái đặc sắc của Nguyễn Du là tuy dựa vào tác phẩm của Thanh Tâm Tài Nhân nhưng lại hết sức sáng tạọ

    + Nguyễn Du đã chuyển dịch một tác phẩm văn xuôi ít có giá trị nghệ thuật thành một tác phẩm truyện thơ Nôm kiệt tác.

    + Ông biển đổi, tô đậm nhiều tính cách nhân vật: Kiều, Từ Hải... làm cho tác phẩm mang đậm tính nhân văn, nhân đạo sâu sắc.

    -> Điều đó quyết định ở chổ Nguyễn Du không phải nhằm phiên dịch tác phẩm của Thanh Tâm Tài Nhân sang tiếng Việt, mà ông tái tạo, bổ sung vào đó những điều mà ông từng day dứt, trăn trở. Cùng với thiên tài nghệ thuật của mình, ông đã thể hiện lại bằng ngôn ngữ và thể thơ dân tộc tạo nên một tác phẩm có sức sống mãnh liệt và chiều sâu trí tuệ mà nguyên tác của Thanh Tâm Tài Nhân không có được.

    1. Nội dung "Truyện Kiều"

    Truyện Kiều là truyện về cuộc đời của một người con gái tài sắc nhưng cuộc đời đầy bất hạnh có tên là Vương Thúy Kiềụ. Về nội dung có thể chia làm bốn phần: Đính ước - gia biến - lưu lạc - đoàn tụ

    - Nàng xuất thân trong một gia đình bình thường, lớn lên nàng yêu và tự mình đính ước với chàng nho sinh tài hoa, tuấn tú tên là là Kim Trọng.

    - Trong lần Kim Trọng về quê hộ tang chú, Gia đình nàng gặp gia biến do thắng bán tơ vu vạ: cha và em trai của nàng bị bắt, bị đánh đập, nhà cửa bị cướp phá sạch sành sanh. Thúy Kiều không có cách nào để cứu nguy cho gia đình, nàng buộc lòng phải bán mình cho Mã Giám Sinh lấy tiền chuộc cha và em.

    - Kể từ đó cuộc đời nàng trải qua không biết bao nhiêu là tai họa: nàng bị lừa lọc phải hai lần làm kỹ nữ ở nhà chứa, làm lẽ, đi ở... Sau Nàng lấy Từ Hải, người anh hùng ở đất Việt Đông. Từ Hải nghe lời Kiều ra hàng và mắc mưu Hồ Tôn Hiến bị giết chết. Nàng bị làm nhục, nhảy xuống sông Tiêng Đường tự vẫn.

    - Nàng được sư Giác Duyên cứu thoát và sau đó gặp lại gia đình và đoàn tụ.

    -> Có thể nói một câu chuyện thê thảm về vận mệnh của một người con gái như thế, bản thân nó đã có sức xúc động lớn. Nhưng dưới ngòi bút của Nguyễn Du, câu chuyện thê thảm ấy lại không thuần túy là vận mệnh của một người con gái, hay nói cách khác là thông qua vận mệnh của một người con gái nhà thơ đã nói lên vận mệnh của con người, đặc biệt là người phụ nữ nói chung trong một xã hội bất công tàn bạọ. Nhà nghiên cứu Hoài Thanh cho rằng vấn đề đặt ra trong Truyện Kiều của Nguyễn Du là vấn đề quyền sống của con người trong xã hội phong kiến.

    2. Cảm hứng chủ đạo:

    Nhà thơ Chế Lan Viên thì viết:

    Chạnh thương cô Kiều như đời dân tộc,
    Sắc tài sao mà lại lắm truân chuyên...

    Cảm hứng chủ đạo của Nguyễn Du trong Truyện Kiều là cảm hứng về thân phận con ngườị Con người sẽ sống như thế nào giữa một xã hội bất công, tàn bạỏ Khi xây dựng nhân vật Thúy Kiều, nhà thờ muốn thể hiện ở nhân vật này tất cả những gì là ưu tú, là tinh hoa của con ngườị Thúy Kiều không phải chỉ có tài sắc thông thường như các cô gái khác trong văn học cổ, mà Thúy Kiều là tuyệt đỉnh của tài sắc; và không phải chỉ có tài sắc, mà Thúy Kiều còn có ý thức sâu sắc về cuộc sống của mình và của xung quanh. Có thể nói Nguyễn Du muốn xây dựng nhân vật Thúy Kiều như một tượng trưng cho tất cả những gì là đẹp, là tinh hoa của con ngườị Một nhân vật như thế lẽ ra phải được sống một cuộc đời tốt đẹp, hạnh phúc, nhưng vì nàng sống trong một xã hội bất công, tàn bạo nên cuối cùng những phẩm chất cao qúy nhất của nàng lại trở thành những tai họa đối với nàng.

    Nói cho đúng, khi viết tác phẩm của mình Nguyễn Du không hoàn toàn ý thức hết những điều ông đã trình bàỵ Với một quan niệm truyền thống, ông cắt nghĩa những bất hạnh của Thúy Kiều là do mâu thuẩn giữa Tài và Mệnh: Do có tài có sắc, Thúy Kiều đã trở thành miếng mồi ngon cho cái xã hội đó xâu xé. Thúy Kiều nhiều tài, nên số phận của Thúy Kiều bi thảm. Ông chủ trương để giải quyết những mâu thuẩn ấy, con người phải thực hiện chữ Tâm, phải "tu tâm". Chính quan niệm như vậy nên nhà thơ đã viết ở phần mở đầu tác phẩm:

    Trăm năm trong cõi người ta,
    Chữ Tài, chữ Mệnh khéo là ghét nhau

    và ở phần kết thúc, ông viết:

    Chữ Tâm kia mới bằng ba chữ Tài

    Có điều quan niệm là như thế, nhưng khi tái hiện cuộc sống vào tác phẩm, Nguyễn Du đã hết sức trung thực, nên thực tế vấn đề đặt ra trong tác phẩm của ông có ý nghĩa sâu sắc hơn rất nhiều so với những gì mà ông đã phát biểụ

    Nguyễn Du là một nhà thơ nhân đạo chủ nghĩa sâu sắc, ông hết lòng thương yêu và trân trọng con người mà phải thể hiện những cảnh con người bị vùi dập trong tác phẩm, nên ngòi bút của ông nhiều khi phẫn nộ và nhiều khi lại cay đắng, chua xót. Mộng Liên Đường chủ nhân nhận xét: Nguyễn Du viết Truyện Kiều như có máu rỏ lên đầu ngọn bút, nước mắt thấm qua tờ giấy: "Trải qua một cuộc bể dâu, Những điều trông thấy mà đau đớn lòng"

    Cố nhiên đã yêu thương con người thì phải chống lại những lực lượng chà đạp lên số phận con người. Về phương diện này có thể nói Truyện Kiều là một bản cáo trạng lên án đanh thép tất cả những lực lượng chà đạp con ngườị.

    - Trong Truyện Kiều, Đó là một lực lượng không nhỏ; không phải một vài con người cá biệt mà là cả một xã hội: Từ kẻ đại diện cho cái xã hội ấy như bọn quan lớn, quan bé, đám nha lại thừa hành,... rồi đến những tên ma cô ăn bám bằng nghề buôn bán nhan sắc của phụ nữ mà Mã Giám Sinh, Sở Khanh là những đại diện "ưu tú" nhất...

    - Không chỉ thế, trong cái xã hội ấy, sau thế lực gớm ghiết của bọn quan lại thối tha còn là thế lực của đồng tiền. Đồng tiền thực sự đã trở thành một thế lực vạn năng, là tai họa đối với ngườị lương thiện: Đồng tiền chi phối việc xử kiện của bọn quan lại; đồng tiền đã biến những nho sĩ như Mã Giám Sinh, Sở Khanh thành những tên ma cô dắt gái; đã biến Thúc Sinh thành một kẻ ăn chơi trác táng... Và đương nhiên, cuộc đời đau khổ của Kiều cũng từ ấy mà ra.

    Sống trong một xã hội như vậy những kẻ xấu, bất lương thì tha hồ lộng hành, còn người tốt, lượng thiện thì không có chỗ để tồn tạị. Thúy Kiều bị dày vò đủ đường mà mà chẳng làm sao kêu trời cho thấu; chỉ có một người duy nhất dám bênh vực nàng là Từ Hải thì cái xã hội ấy lại coi là giặc... để cuối cùng bằng một sự phản bội xấu xa, chúng đã giết chết Từ Hảị, Thúy Kiều tự tử trên sông Tiền Đường là những kết thúc bi thảm nhất nhưng cũng không thể làm sao khác được. Việc Thúy Kiều được cứu sống, rồi được tái ngộ Kim Trọng với biết bao chua xót, bẽ bàng ở cuối truyện không hề làm giảm ý nghĩa tố cáo, mà đúng như nhà thơ Xuân Diệu nhận xét, nó là "bản cáo trạng cuối cùng" của tác phẩm nàỵ

    3. Nghệ thuật

    Truyện Kiều không những có nội dung sâu sắc, mà nghệ thuật của nó cũng đạt đến một thành tựu rực rỡ. Nói đến thành công trong nghệ thuật Truyện Kiều trước hết người ta thường nói đến thành công của nhà thơ trong việc vận dụng tiếng Việt và thể thơ lục bát của dân tộc. Trong Truyện Kiều có sự kết hợp sức nhuần nhuyễn giữa ngôn ngữ bác học và ngôn ngữ bình dân. Truyện Kiều có không ít từ Hán Việt và điển cố lấy trong sách vở với lối diễn đạt đài các, qúy phái, nhưng tất cả đều được sử dụng có liều lượng, đúng nơi, đúng lúc, nên đều hợp lý. Mặt khác trong Truyện Kiều lại có nhiều lời ăn tiếng nói hằng ngày, ca dao tục ngữ nhưng tất cả cũng được sử dụng có chọn lọc tinh vi, khéo léo, kết hợp hài hòa với ngôn ngữ bác học. Thể thơ lục bát trong Truyện Kiều được nhà thơ khai thác triệt để khả năng biểu hiện của nó, tinh tế, giản dị mà có âm vang, có thể diễn đạt được nhiều sắc thái của cuộc sống và những nét tinh vi, tế nhị trong tình cảm của con ngườị

    Một thành công nữa cũng hết sức quan trọng trong Truyện Kiều của Nguyễn Du là nghệ thuật dẫn truyện và nghệ thuật miêu tả, bao gồm miêu tả con người lẫn miêu tả thiên nhiên, cảnh vật. Nhà thơ thường miêu tả rất tiết kiệm. Chỉ cần một vài câu thơ ông đã có thể khắc họa rõ nét được ngoại hình của một nhân vật hay dựng lên được một bức tranh phong cảnh. Nhưng tuyệt diệu nhất của nghệ thuật miêu tả trong Truyện Kiều là miêu tả nội tâm nhân vật. Có thể nói trong văn học cổ không có một nhà thơ thứ hai nào thành công trong việc miêu tả nội tâm của nhân vật như Nguyễn Du, nhất là nội tâm của nhân vật Thúy Kiềụ

    III. Kết luận

    Có thể nói chính nhờ chiều sâu nhân bản ở nội dung của tác phẩm lại được thể hiện với nghệ thuật tuyệt vời nên Truyện Kiều của Nguyễn Du sống mãi với thời gian. Cho đến nay Truyện Kiều đã được tái bản nhiều lần ở trong nước, đã được dịch và giới thiệu rộng rãi ở nhiều nước trên thế giới bằng các thứ tiếng Pháp, Anh, Nga, Trung Quốc, Tiệp Khắc, Nhật.


    Nhắn tin cho tác giả
    Nguyễn Minh Khoa @ 12:41 01/04/2013
    Số lượt xem: 2159
    Số lượt thích: 0 người
     
    Gửi ý kiến