THƯ MỤC CƠ SỞ

TIN TỨC GIÁO DỤC

Thống kê

  • truy cập   (chi tiết)
    trong hôm nay
  • lượt xem
    trong hôm nay
  • thành viên
  • Thành viên trực tuyến

    0 khách và 0 thành viên

    Tiếng Việt là ngôn ngữ của tất cả chúng ta!

    Quý vị chưa đăng nhập hoặc chưa đăng ký làm thành viên, vì vậy chưa thể tải được các tài liệu của Thư viện về máy tính của mình.
    Nếu chưa đăng ký, hãy nhấn vào chữ ĐK thành viên ở phía bên trái, hoặc xem phim hướng dẫn tại đây
    Nếu đã đăng ký rồi, quý vị có thể đăng nhập ở ngay phía bên trái.
    Gốc > BÀI VIẾT CÁ NHÂN >

    THAM LUẬN VỀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY: Dạy tác phẩm văn học lớp 12 theo chuyên đề

    Môn Ngữ văn là một trong những môn học có vị trí và tầm quan trọng ở nhà trường phổ thông, ngoài chức năng công cụ, môn Ngữ văn còn góp phần hình thành và phát triển các năng lực chung, cũng như bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm và các phẩm chất cao đẹp của người học.

    Là một bộ môn quan trọng trong nhà trường phổ thông, nhưng phải thừa nhận đại đa số học sinh phổ thông hiện nay đều ngán ngại, sợ và yếu kém môn Ngữ văn hơn một số các môn học khác. Chúng tôi chưa có điều kiện làm một cuộc khảo sát so sánh hoặc có những số liệu chính xác. Nhưng qua thực tế cho thấy, học sinh yếu kém môn Ngữ văn là rất nhiều và nghịch lí là các em tập trung nhiều nhất ở các lớp thuộc ban xã hội mà Ngữ văn là một trong các môn học chủ lực.

    Thực trạng dạy học văn hiện nay như thế nào không phải là không ai biết. Nhưng làm cách nào để nâng cao chất lượng dạy văn lâu nay cũng chỉ dừng lại ở các vấn đề hô hào đổi mới phương pháp; mà suy cho cùng thì hiệu quả cũng chỉ phát huy chủ yếu ở các giải pháp tình huống, chữa cháy như tăng tiết, phụ đạo hoặc tổ chức các buổi hội thảo trao đổi kinh nghiệm giảng dạy của các giáo viên, thậm chí là dạy thêm. Còn lại, giải pháp tốt nhất vẫn là hô hào, cổ vũ, động viên từ ban giám hiệu đối với giáo viên và học sinh.

    Trong vấn đề “Dạy tác phầm văn học lớp 12 theo chuyên đề”, tôi chỉ xin trình bày khái quát trong một ý chung nhất và chọn tác phẩm “Vợ chồng A Phủ” làm đối tượng phân tích nhằm minh chứng, làm rõ thêm các ý trình bày hoặc làm ví dụ minh họa.

    Thứ nhất về quan điểm, chúng tôi xem mỗi tác phẩm như một trò chơi lắp ghép mô hình Tổng – phân - hợp. Nghĩa là khi phân tích một tác phẩm văn học, chúng tôi mạnh dạn tháo rời tất cả các vấn đề mang tính trọng tâm của tác phẩm thành những vấn đề, những chuyên đề có tính tương đối độc lập. Mỗi vấn đề, chuyên đề sẽ được giảng dạy một cách riêng lẻ và hoàn chỉnh theo hướng xác nhận ra đề thi tốt nghiệp, đại học nhưng cũng có ý thức nhóm các ý lại với nhau, câu kéo trong mối tương quan, sự kết hợp nhằm cung cấp cho các em cách hiểu toàn diện tác phẩm.

    Quan điểm này nhìn chung có điểm đúng. Vì trong bản thân mỗi tác phẩm văn học đều chứa nhiều nội dung vấn đề, mà mỗi nội dung vấn đề lại hướng đến một nội dung ý nghĩa nào đó. Có những nội dung vấn đề mang tính chung nhất, làm cơ sở cho sự phát triển của các tình tiết, chi tiết hoặc các vấn đề khác trong tác phẩm. Cũng có những nội dung vấn đề mang tính riêng hướng đến thể hiện một cá thể, một ý nghĩa mang tính riêng biệt hoặc là một vấn đề nổi bật. Nghĩa là ở mỗi tác phẩm đều tồn tại những vấn đề mang tính chung bao quát (tổng), có những vấn đề mang tính riêng (phân) và những vấn đề dẫn đến một cách hiểu toàn diện về một nhân vật, một tác phẩm... (hợp).

    Thứ hai về cách thức thức thực hiện, chúng tôi căn cứ vào các nội dung trọng tâm của tác phẩm để đưa ra các chuyên đề phù hợp với nội dung và kết cấu của tác phẩm. Chúng ta thử phân tích tác phẩm “Vợ chồng A Phủ” theo hướng này sẽ thấy một trong những vấn đề nổi bật trong tác phẩm là vấn đề về con người lao động nghèo trong cuộc sống tủi nhục dưới sự áp quá nặng nề của chế độ phong kiến miền núi Tây Bắc. Nó khiến cho họ phải sống trong một tình cảnh bị tước đoạt cả quyền sống, quyền làm người mà Mị, A Phủ là một trong những nhân vật tiêu biểu. Hơn nữa, nó cũng góp phần lí giải cho những mâu thuẩn trái ngược trong tâm lí, tính cách và vì sao trong Mị luôn tiềm tàng một sức sống, một khát vọng sống, khát vọng giải phóng mãnh liệt. Để cụ thể hóa vấn đề theo hướng nêu trên, chúng tôi xin đưa ra hai bước thực hiện sau đây.

    Bước thứ nhất: Căn cứ nội dung, kết cấu tác phẩm phân chia hợp lí các chuyên đề theo tầm quan trọng và khả năng ra đề thi tạo cho học sinh tâm thế đang giải quyết một bài văn nghị luận cụ thể

    Chúng ta dạy tác phẩm văn học là nhằm hướng đến nhiều mục tiêu giáo dục khác nhau. Nhưng suy cho cùng, giảng dạy tác phẩm văn học vẫn là nhằm cung cấp cho học sinh những kiến thức để viết bài văn nghị luận. Trong những năm qua, các đề thi tốt nghiệp hay đại học đều hướng đến các vấn đề có tính cụ thể như phân tích một đoạn thơ, một nhân vật, một chi tiết, một yếu tố gắn với nội dung hay nghệ thuật… Một số đề thi đại học có hướng đến các vấn đề mang tính so sánh nhưng không nhiều lắm. Việc phân chia tác phẩm theo các chuyên đề giúp học sinh có cái nhìn cụ thể hơn về các đề thi, cách giải quyết và tạo lập kĩ năng làm bài ở phương diện kiến thức. Ví dụ khi giảng về tác phẩm Vợ chồng A Phủ chúng tôi thường phân tích tác phẩm theo các chuyên đề sau:

    1. Hình tượng nhân vật Mị.

    2. Những điểm giống và khác nhau giữa nhân vật Mị và nhân vật Aphủ

    4. Giá trị hiện thực và nhân đạo trong tác phẩm vợ chống A Phủ

    5. Bút pháp nghệ thuật của nhà văn Tô Hoài

    Hoặc khi phân tích cụ thể hình tượng nhân vật Mị, Chúng tôi căn cứ vào tầm quan trọng của luận điểm này để chia ra thành ba luận điểm, đồng thời là ba chuyên đề nhỏ hơn và cũng hướng cụ thể đến khả năng ra đề thi tốt nghiệp hoặc đại học.

    1. Thân phận nô lệ tủi nhục của Mị trong nhà thống lí Pá Tra là hình ảnh biểu trưng cho cuộc sống và số phận của những con người lao động nghèo ở vùng miền núi Tây Bắc.

    2. Sức sống tiềm tàng của Mị trong đêm mùa xuân nghe tiếng sáo mang khát vọng hạnh phúc cá nhân thể hiện ý thức về quyền sống, quyền làm người

    3. Diễn biến tâm trạng Mị trong đêm mùa đông cắt dây cởi trói cho A Phủ biểu hiện cho khát vọng sống thành sức mạnh vùng lên giải phóng.

    Bước thứ hai: Căn cứ vào từng chuyên đề đã dạy để kết dính với quá trình rèn luyện - kiểm tra - đánh giá và hình thành cho học sinh kĩ năng viết văn qua các đề kiểm tra sau tiết học

    Điều mà chúng tôi tâm đắc qua việc dạy học theo chuyên đề chính là nó có thể kết hợp chặt chẽ với việc luyện tập, khắc sâu kiến thức và kĩ năng làm văn nghị luận cho học sinh. Sau mỗi chuyên đề được giảng dạy trên lớp, chúng tôi ra đề văn để học sinh có điều kiện rèn luyện viết các bài văn nghị luận về vẫn đề vừa học. Các bài viết này, học sinh có thể làm ở nhà hoặc lợi dụng những tiết phụ đạo, tăng tiết để thực hiện trong một khoảng thời gian vừa phải. Trên cơ sở đó, giáo viên cho thể chấm điểm, đánh giá, sửa chữa nhằm nâng cao kinh nghiệm làm văn của học sinh qua mỗi bài làm ở cả hai phần kĩ năng và kiến thức.

    Ví dụ qua phân tích nhân vật Mị trong tác phẩm vợ chồng A Phủ, chúng tôi rèn luyện và đánh giá học sinh qua bốn đề làm văn:

    1. Phân tích thân phận tủi nhục của Mị

    2. Phân tích diễn biến tâm trạng để thấy được sức sống tiềm tàng của Mị trong đêm tình mùa xuân nghe tiếng sáo

    3. Phân tích diễn biến tâm trạng Mị trong đêm mùa đông cắt dây cởi trói cho A Phủ

    4. Phân tích hình tượng nhân vật Mị

    Với các đề kiểm tra này, chúng tôi tin rằng dù đề thi ra ở dạng tổng hợp (Phân tích hình tượng nhân vật Mị) hay ở dạng cụ thể (Phân tích diễn biến tâm trạng của nhân vật Mị) thì với ba chuyên đề và bốn đề kiểm tra nêu trên chúng ta hoàn toàn tin rằng học sinh đã được rèn luyện một cách thấu đáo và có đủ kiến thức để giải quyết bài làm.

    Nhìn chung, cách thức dạy tác phẩm văn học lớp 12 theo chuyên đề mặc dù là một giải pháp mang tính tình huống và đứng về mặt thực tế thì khá tốn kém thời gian, công sức nhưng nó thực sự mang lại hiệu quả thiết thực. Nếu thực hiện ở chương trình lớp 12, tôi tin dưới sự quan tâm của ban giám hiệu, tầm quan trọng của bộ môn văn trong nhà trường phổ thông và số tiết học có được thì cách thức dạy tác phẩm văn học lớp 12 theo chuyên đề hoàn toàn có cơ sở để thực hiện. Do thời gian hạn hẹp của buổi thao giảng hôm nay, tôi chỉ xin trình bày một đôi ý ngắn gọn rất mong có sự đóng góp của quí thầy cô nhằm trao đổi, học tập và nâng cao hơn nữa hiệu quả giảng dạy.


    Nhắn tin cho tác giả
    Nguyễn Minh Khoa @ 18:24 29/01/2013
    Số lượt xem: 1628
    Số lượt thích: 0 người
     
    Gửi ý kiến